home | i heard the news today | accidents will happen | things we said today | the seventh window | paper conservation | painting exhibitions | drawings | curriculum vitae | contact



Homage to Samuel Beckett

In 1984 I made a series of four oil-paintings with reference to Samuel Beckett's trilogy Molloy, Malone Dies and The Unnamable. I was particularly inspired by the third volume of the novel. Three years later I wished to offer the author my dedication. On Beckett's birthday 13 April I made contact via Les Editions de Minuit in Paris by letter. Five days later I received the following response: 'Dear Mr. de Groot. Thank you for your kind letter and impressive Unnamable. Best wishes, Samuel Beckett.'


 
 


Schrijven is Oorlog

Samuel Beckett heb ik nooit willen plaatsen tussen de haakjes van zijn biologische data (13-04-1906 - 1989-12-22), omdat zijn oeuvre deel uitmaakt van een ontwikkeling in de Europese geschiedenis, die op zijn minst een millenium aan de gang is. Mijn drang tot het overschrijden van ruimte en tijd vindt zijn oorzaak, doordat ik me beroepsmatig bezighoud met de restauratie van tekeningen en prenten. Door de eeuwen heen was papier de noemer, waarop met inkt of krijt, potlood of aquarel, een mededeling werd gedaan. Een paar voorbeelden uit mijn restauratiepraktijk:

Joseph Beuys bewerkte een vel pakpapier met de scherpe, gekartelde zijkant van een conservenblikdekseltje. De randen beplakte de kunstenaar met vilt en hij ondertekende het vodje met reuzel.

Het gedicht Bericht aan de levenden van H.M. van Randwijk, dat met een vulpen op een blocnotevelletje werd genoteerd.

Het halfverbrande landkaartje met een routebeschrijving, dat op 10 mei 1940 werd gevonden in een neergeschoten Duits transportvliegtuig. De 16 leden van de luchtlandingsdivisie kwamen om het leven. Het kaartje moest dienen om koningin Wilhelmina gevangen te nemen en haar te gijzelen.

De penseelschetsen, die Willem van de Velde als ooggetuige maakte van de Vierdaagse Zeeslag van 1666, dobberend in een bootje tussen de Hollandse en Engelse linies op de Noordzee.

Het carton (werktekening op ware grootte), dat Dirck Crabeth voor het Koningsglas in de Sint-Janskerk te Gouda ontwierp. Het twintig meter hoge gebrandschilderde glas werd in 1557 geschonken door Filips II, koning van Spanje en landsheer van de Nederlanden, en zijn tweede echtgenote Mary Tudor, koningin van Engeland. In 1998 werd het carton door mij in het trappenhuis van het Museo del Prado te Madrid geïnstalleerd ten behoeve van de tentoonstelling Felipe II. Un príncipe del Renacimiento. Na een slapend bestaan van vierhonderd jaar in het archief van de kerk kwam het carton door deze gebeurtenis internationaal in de belangstelling te staan (zie The Seventh Window).

Met literatuur is het eigenlijk precies eender. Het theater van de oorlog vindt daar letterlijk plaats op een stuk papier. We maken afspraken: een krabbeltje wordt een letter - over de letters A en U zijn we bijvoorbeeld overeengekomen om die uit te spreken als 'AU!' - klanken worden woorden, woorden worden zang en zang wordt ritueel. En voor we het weten, lopen we in cirkels over vlakten in een verwoede poging om het onnoembare te benoemen. De enige troost is een zuigsteen in onze mond, die sommigen uit pure wanhoop een naam hebben gegeven. In Het Narrenschip heb ik Samuel Beckett gespiegeld aan wat in plaats en tijd voorbij komt.



HET NARRENSCHIP
Cante Jondo

The space that intervenes between subject and object; the artist may state it as diaspora, Hellespont or horror vacuí, according as he happens to be feeling love for travelling, reckless or just psychotic. He may even record his findings, if he is a man of great personal courage. A picture by Mr Jack Yeats, Mr T.S. Eliot's 'The Waste Land', are notable statements of this kind. One should merely bow in wonder in admiration at their determination to free themselves of all restraining bonds: the artist who stakes his being is from nowhere, has no kith.


Een kunstenaar heeft alle reden om te vertrekken

Wanneer de kunstenaar zich vervreemd voelt van eigen cultuur of herkomst, heeft hij alle reden om te vertrekken en in ballingschap te gaan. Hij vertrekt vanuit een gesloten systeem van normen en waarden, die hij maar al te goed kent en waarin hij als een onlosmakelijk puzzelstukje past. De kunstenaar waagt de sprong in het duister. Het gesloten beeld van trekken en stoten of anders gezegd; alles dat werd bepaald door haat en liefde, valt in de nieuwe situatie gefragmenteerd en in honderd stukken uiteen. Het kompas, voorheen bruikbaar, daarvan draait de magnetische naald dol. De doler weet geen keuze meer te maken. Terwijl het rechterbeen zich begeeft richting noorden, heeft het linkerbeen haar zinnen gezet op het zuiden. In de spagaat, die ontstaat, delft de kunstenaar het onderspit en komt om. Omstanders juichen. Er kan weer een nieuwe held worden bijgeschreven in The Artists' Book of Records. De koffie wordt tijdens de voorstelling op tijd geserveerd.


Eisprong

Het is alsof ik de dingen van me af wil duwen, duwen met een onmetelijke kracht. In die weggeduwde ruimte, daar is lucht en lijkt alles transparant. Maar zodra ik ingeef, zuigen de dingen zich direct weer muurvast om me heen. Kan ik vanuit dat weggedrukte stukje atmosfeer naar buiten? Stopt iets ooit ergens? Ik bedoel, is er ruimte buiten de ruimte? Is er ruimte buiten het ei? Voorbij de schil? Stopt de gelei ooit ergens? Of zit ik nog steeds in die dooier? Ik ben terecht gekomen in een eindeloze slachting.


Het Vertrek

Hij trad binnen, waar hij niet wist, en bevond zich in een niet-weten, alle weten overstijgend, in de winter van 19-zoveel, toen zijn kachel het niet deed en hij besloot naar Siena te gaan. Hij hoorde voetstappen achter zich. Toen hij zich omdraaide, zag hij, dat hijzelf aan het inhalen was.

Wim de Groot
Via Gracco di Secco 27
Colle di Val d'Elsa, Siena
Italia

13th April 1987

Dear Samuel Beckett,

In 1972, in Amsterdam, I read your Trilogy: Molloy, Malone dies and the Unnamable for the first time and I was very impressed. Now, here in Tuscany, I read the novels again and I was even more impressed.

For my stay in Siena I took three books with me: Dante's The Divine Comedy
Beethoven's Letters
and your Trilogy

and they became very good friends.

While Beethoven sets the tone with his 'Muß es sein? …. Es muß sein.', Dante and you let me travel over plains, let me go round in circles in the cities and I was with both of you at the seaside.

Although I didn't understand every part of your book, for me, you said everything in the Unnamable. I found it extremely moving. That's why I like to dedicate my series of four oil-paintings the Unnamable to you.

It is a pity that we live in a godless Age, otherwise you would have been declared a saint.

I love you,
Wim de Groot

Ps. Did you see comet Halley in wonderful colours and dots last year on television?

 


Vanuit Italië schreef ik veel brieven. Aan Dante, Titiaan, zelfs aan Ludwig van Beethoven. Alleen Samuel Beckett heeft gereageerd.


 Reis naar het Noorden

Something which we knew must be a dawn -
A different darkness, flowed above the clouds,
And dead ahead we saw, where sky and sea should meet,
A line, a white line, a long white line,
A wall, a barrier, towards which we drove.
My God man there's bears on it.
Not a chance. Home and mother.
Where's a cocktail shaker, Ben, here's plenty of cracked ice.
Remember me.

And if Another knows, I know I know not,
Who only know that there is no more noise now.


Donald Hall: 'What sort of thing did Ezra Pound cut from The Waste Land? Did he cut whole sections?'
T.S. Eliot: 'Whole sections, yes. There was a long section about a shipwreck. I don't know what that had to do with anything else, but it was rather inspired by the Ulysses Canto in The Inferno by Dante, I think.'


Reis naar het Zuiden

Pappie, ik vraag naar de bekende weg, maar kunt u me nog eenmaal vertellen, wie of wat verbergt zich in de vlam, die zich van boven in tweeën splitst?
Big Daddy hernam: Odysseus en James J. lijden daar binnen. Waren ze vroeger gescheiden door tijd, nu wordt hun eeuwig samenzijn vergald door onzekerheid of ze tijdens hun leven de goede beslissingen hebben genomen.
Is het mogelijk met hen te spreken, dan smeek ik u, en ik spreek niet alleen namens mijzelf, dat u me toestaat om een ogenblik in hun nabijheid te vertoeven. Ziet u niet aan mijn blik, hoe ik wegkwijn van verlangen.
Lef heb je, je verzoek wordt dus ingewilligd.
Toen de vlam zo dicht was genaderd, dat de hitte nog nauwelijks was te verdragen, begon de hoogste spits fel knetterend heen en weer te springen alsof hij door een windvlaag werd geteisterd en links en rechts zich draaiend, wierp de vlam een stem uit:
Toen ik Ithaka ontvluchtte ...
Dublin!
... kon noch de liefde voor mijn vader, noch de liefde voor ...
mother is putting my new secondhand clothes in order
... Penelope, het vuur doven, dat mijn borst doorstroomde om kennis van de wereld te verzamelen en van de mensen; van hun deugd en hun ondeugd.
you could have knelt down and pray for me when I was dying I begged you with my last breath that you did not do that
Dit gaat me veel tijd kosten.
mother let me be and let me live

De grote en diepe zee wilde Streichholz Charlie bevaren met één enkel schip en een klein aantal teamsters. En hij zag de kust van Spanje en van Marokko, de gehele kust. Toen ze eindelijk aankwamen bij de nauwe doorgang van Gibraltar, waar Hercules zijn zuilen heeft geplaatst, opdat niemand zich ooit verder zou wagen, and would enter the whirlpool, overviel hem een diepe melancholie en hij zag: that awful deepdown torrent and the sea the sea crimson sometimes like fire and my heart was going like mad.
    
De lucht boven Gibraltar begon te betrekken en een verstikkende rookwolk steeg op boven de baai. Hoorde Streich ergens een wekker afgaan? Hij geloofde van wel of toch weer niet. Het was weer tijd voor zijn medicijnen en zijn twee liter bier. Zou dat hier te verkrijgen zijn? Twee liter bier? Hij wist het niet of toch weer wel.
    Streich
opende zijn ogen en hij zag de teamsters uitgeput en verslagen voor zich uitstaren. Om hen moed in te spreken, zei hij: Duizenden gevaren hebben we getrotseerd, probeer nu ons doel bijna is bereikt, de moed erin te houden om kennis te vergaren van die onbewoonde wereld. Zodra we bij Ceuta naar links afslaan, zullen we het pad naar de zon volgen. Bedenk toch wiens kinderen jullie zijn. Zijn jullie geboren om je dagen te slijten in vergetelheid? Degene die mij volgt, zal roem en inzicht verwerven. Dus, maak je keus.
Zijn woorden troffen doel en voor Streichholz Charlie het wist, vloog het schip vooruit, zodat hij nu de teamsters
weer moest aanmanen zich te temperen. Bovendien stond zijn hoofd helemaal niet naar waterskiën.
    Het achterdek
lag gekeerd naar de morgen en iedere logge riem werd een lichte veer. Steeds sneller gleed het schip der dwazen over de golven. De nacht viel. Jean sans Jean zag plotseling de sterren boven de zuidpool. Hij keek achterom, zijn ogen zochten, maar verloren hun rust.
    Nadat de volle maan vijfmaal was verschenen, doemde heel vaag in de verte een berg op, die ondanks de afstand zo onmetelijk groot was zoals zij nog nooit hadden aanschouwd. De teamsters juichten, maar ze juichten te vroeg, want er stak een storm op, die zo hevig was, dat de boeg tot drie keer toe door de golven heen werd gedrukt. De vierde maal was het mis. Nog eenmaal verhief zich de achtersteven, daarna verdween het schip in de diepte en de golven sloten zich boven hen.

Oh Father, stand me now and ever in good stead.

Nel principio era la parola
you must say words
e la parola era con Dio
as long as there are any
essa era nel principio con Dio.

Ogni cosa è stata fatta per essa
that would surprise me
e senza essa niuna cosa fatta è stata fatta
in the silence you don't know
in lei era la vita
you must go on
e la vita era la luce degli uomini
I can't go on
e la luce riluce nelle tenebre
it will be the silence
e le tenebre non l'hanno compresa.



Reis naar de Nachtzijde van de Maan


Op weg naar de maan

waren ze Hem nog tegengekomen
(hem met een hoofdletter)

Hij vertelde hen
(met een kleine letter)

dat Hij pas halverwege was

en dat de afstand

Hem

toch wel wat was tegengevallen

******

'Houston, Tranquillity Base here.'
'Roger, Roger!'
'The Eagle has landed.'

'This is one small step for man,
I'll join with black despair against my soul,
one giant leap for Mankind,
and to myself become an enemy.'

 

patoem

patoem patoem

 

 

     Muziek: The Doors, Ship of Fools.


     Bibliografie
  • Bibliorum Sacrorum, Midden-Oosten, ca.1000 v.Chr. - ca.100 n.Chr., geraadpleegde editie: 'La Parola fatta carne', Il Evangelo di San Giovanni 1, 1-5, vertaling: Giovanni Diodati (1576-1649), Libreria Sacre Scritture, Rome, Italië, z.j.
  • Dante Alighieri, La Divina Commedia, Toscane c.1308 - c.1320, geraadpleegde edities: The Divine Comedy, vertaling Geoffrey L. Bickersteth, Basil Blackwell Ltd, Oxford 1986, p. 186-193: Inferno, canto XXVI, 13-142; en De Goddelijke Komedie, vertaling Christinus Kops O.F.M., Amsterdam 1984, p. 152-157: Hel, canto XXVI, 13-142.
  • Karl Brandi, Keizer Karel V, vorming en lot van een persoonlijkheid en van een wereldrijk, vertaald uit het Duits door N.B. Tenhaeff, Amsterdam 1942, p. 38.
  • Juan de la Cruz, 'Yo no supe dónde entraba', Toledo vóór 1584, geraadpleegde editie: Dr. Jan Peters O.C.D. en J.A. Jacobs, Joannes van het Kruis, Mystieke Werken, Carmelitana, Gent 1992, p. 204-208: 'Ik drong binnen, waar ik niet wist.'
  • William Shakespeare, Richard III, London 1597, geraadpleegde editie: Richard III, Penguin Books Ltd, Harmondsworth, Middlesex 1968, Act II-2, p. 103.
  • Heinrich Heine, Buch der Lieder, Verlag Hoffmann und Campe, Hamburg 1827; geraadpleegde editie: Heinrich Heine. Buch der Lieder, Insel Verlag, Frankfurt am Main 1997, p. 120-121: 'Der Doppelgänger - Still ist die Nacht, es ruhen die Gassen.'
  • James Joyce, A Portrait of the Artist as a Young Man, B.W. Heubsch, New York 1916, geraadpleegde editie: A Portrait of the Artist as a Young Man, Penguin Books Ltd, Harmondsworth, Middlesex 1971, p. 253.
  • James Joyce, Ulysses, Shakespeare and Company, Paris 1922, geraadpleegde editie: Ulysses, Vintage Books - Random House, New York 1961, p. 5, 10, 783.
  • T.S. Eliot, The Waste Land: a Facsimile and Transcript of the Original Drafts including the Annotations of Ezra Pound, ed.Valerie Eliot, Faber and Faber Ltd, London 1986, p. 60-61, 66-69.
  • Donald Hall, 'Interview T.S. Eliot', Writers at Work: Interviews from the Paris Review selected by Kay Dick, Penguin Books Ltd, Harmondsworth, Middlesex 1972, p. 118.
  • Samuel Beckett, Trilogie: Molloy, Malone meurt, L'Innomable, Editions de Minuit, Paris 1950-1952, geraadpleegde editie: Trilogy: Molloy, Malone dies, The Unnamable, Picador - Pan Books Ltd, London 1979, p. 271, 381-382.
  • Samuel Beckett, Disjecta. Miscellaneous Writings and a Dramatic Fragment, ed. Ruby Cohn, John Calder (Publishers) Ltd, London 1983, p. 70, 148-149: 'Recent Irish Poetry' en 'Homage to Jack B. Yeats'.
  • Eoin O'Brien, 'From writers to painters', The Beckett Country, The Black Cat Press Ltd, Dublin 1986, p. 288.
  • Peter Bond, 'One Giant Leap: The First Moon Landings, 1969', Heroes in Space: From Gagarin to Challenger, Basil Blackwell Ltd, Oxford 1987, p. 195, 198.
  • Jim Morrison, 'Ship of Fools' (1970), The Doors: Lyrics 1965 - 1971, Omnibus Press, London 1992, p. 64.
  • Wim de Groot, 'Op weg naar de maan', Het Zwijndrechter Testament (1988), Amsterdam 1988 (niet gepubliceerd).
  • Zie voor behandeling van mogelijk hetzelfde thema: Heere Heeresma, 'Een winkelier keert niet weerom', Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming, Erven Thomas Rap, Amsterdam 1973, p. 93-110.